۷٫ رقت قلب : انسان موجودی احساسی و عاطفی است و از خشونت قلبی و سنگدلی می گریزد و دوست نمی دارد که سنگدل باشد. از این روست که می کوشد تا با کارهایی خود را همواره انسان مهربان و رقیق القلب نگه دارد. از نظر امام صادق(ع) سبب دست یابی به آن را می بایست در روزه داری جست و جو کرد؛ زیرا شکم سیری و پرخوری موجب سنگدلی می شود. امام (ع) در این باره می فرماید: و طلبت رقة القلب، فوجدتها فی الجوع و العطش: و رقت (نرمی) قلب را جستجو نمودم، پس آن را در گرسنگی و تشنگی (روزه) یافتم.

۸٫ روشنایی دل: حقیقت انسان همان نور الهی است که در همه هستی از جمله قلب انسان قرار داده شده است. انسان می بایست این چراغ الهی را همواره روشن نگه دارد. پس حفظ نور قلب و افزایش آن یکی از مهم ترین خواسته های انسان مومن است. امام صادق(ع) می فرماید: و طلبت نور القلب، فوجدته فى التفکر و البکاء:

و روشنایی دل را جستجو نمودم، پس آن را در اندیشیدن و گریستن یافتم.

 تفکر اندیشه انسان را صاف می کند و با حقایق الهی از طریق آیات آشنا می سازد. از این روست که خداوند بارها در قرآن بر تفکر تاکید کرده است. از سوی دیگر دل آدمی نیازمند احساسات و عواطف است که با گریه برخاسته از تفکر شست و شو داده می شود و نرم و لطیف می گردد و غبار و کدورت ها و زنگارها از آن برداشته شده و انسان را نورانی می کند و اجازه می دهد تا چراغ نورانی قلب که همان روح الله است بتابد.

۹٫ عبور از صراط در قیامت: هر کسی می خواهد به سلامت از صراط و پل در قیامت بگذرد که بر روی دوزخ است. گذرنامه ای که انسان در آن روز نیاز دارد همان انفاقات و صدقات مالی و غیر مالی است. از این روست که امام صادق(ع) در این باره می فرماید: طلبت الجواز على الصراط، فوجدته فى الصدقة ؛ و (آسانى) عبور بر صراط را جستجو نمودم، پس آن را در صدقه یافتم

۱۰٫ روشنایی سیما: هر کسی دوست دارد که چهره ای نورانی و روشن داشته باشد. وقتی خودش به انسان های نورانی می نگرد از آن لذت می برد. پس اگر کسی بخواهد به این مطلوب برسد می بایست آن را در نماز شب بجوید؛ چرا که نماز شب است که مقام محمود را برای انسان به ارمغان می آورد(اسراء، ایه ۷۹)؛ چنان که امام صادق(ع) در این باره فرموده است: و طلبت نور الوجه، فوجدته فی صلاة اللیل: و روشنی رخسار را جستجو نمودم، پس آن را در نماز شب یافتم.

۱۱٫ ارزش جهاد: جهاد در راه خداوند دارای ارزشی است که هر کسی دوست دارد که از آن فضل بهره مند شوند. راه رسیدن به آن تنها دست گرفتن شمشیر و اسلحه و حضور در میادین جنگ و جهاد نیست؛ بلکه می توان آن را در جایی دیگر جست و جو کرد؛ چنان که امام صادق(ع) می فرماید: و طلبت فضل الجهاد، فوجدته فی الکسب للعیال: و فضیلت جهاد را جستجو نمودم، پس آن را در به دست آوردن هزینه زندگی زن و فرزند یافتم.

۱۲٫ محبت خداوند: یکی دیگر از مطلوبات مومن، محبت الهی است. راه رسیدن و سبب دست یابی به آن نیز دشمنی با اهل معصیت است. امام صادق(ع) می فرماید: و طلبت حب الله عزوجل، فوجدته فی بغض اهل المعاصی: و دوستی خدای تعالی را جستجو کردم، پس آن را در دشمنی با گنهکاران یافتم.

۱۳٫ سروری و ریاست: البته هیچ کسی دوست ندارد که زیر دست کسی باشد و دیگران بر او فرمانروایی کرده و او بنده و برده و فرمانبر باشد. از این روست که هر کسی می کوشد تا خود را بالا کشد و در مقام ریاست و سروری نشیند؛ اما سبب و وسیله رسیدن به آن را در قدرت و ثروت می جویند که از نظر امام صادق(ع) راهی اشتباه و خطایی است.

آن حضرت (ع) راه درست را در جایی دیگر دانسته و می فرماید: و طلبت الرئاسة، فوجدتها فی النصیحة لعبادالله: و سروری و بزرگی را جستجو نمودم، پس آن را در خیرخواهی برای بندگان خدا یافتم.

۱۴٫ راحتی دل : از دیگر امور مطلوب بشر، آسایش و راحتی دل است تا کم تر دغدغه داشته باشد و دل مشغولی او را نگذارد تا به کارهای مهم تر بپردازد. رهایی از دل مشغولی را می بایست در دوری از مال و ثروت اندوزی دانست. از این روست که امام صادق(ع) در بیان سبب و وسیله این مطلوب می فرماید: و طلبت فراغ القلب، فوجدته فی قلة المال: و آسایش قلب را جستجو نمودم، پس آن را در کمی ثروت یافتم.

۱۵٫ کارهای بزرگ: انسان می خواهد همواره کارهای بزرگی را انجام بدهد. روح بزرگ آدمی با کارهای کوچک و تصمیمات و عزم های خرد و ریز اشباع نمی شود. البته انجام کارهای بزرگ همت بلند و عزم جدی می خواهد که این تنها در سایه صبر و مقاومت و شکیبایی و بردباری به دست می آید.

از این روست که امام صادق(ع) می فرماید: و طلبت عزائم الامور، فوجدتها فی الصبر:و کارهای پر ارزش را جستجو نمودم، پس آن را در شکیبایی یافتم. خداوند در آیه ۱۸۶ سوره آل عمران بر این سبب کلیدی در عزم الامور توجه داده و نیز در آیه ۱۱۵ سوره طه می فرماید که ما در حضرت آدم(ع) عزم نیافتیم؛ چرا که بر عدم نزدیکی و چشیدن درخت ممنوع صبر نکرد.

۱۶٫ شرافت: شرافت در ثروت و مال و قدرت و نام و نشان نیست، بلکه چنان که امام صادق(ع) بیان کرده آن را می بایست در علم و دانش به ویژه علوم دین و معرفت الله جست: و طلبت الشرف، فوجدته فی العلم: و بلندی قدر و حسب را جستجو نمودم، پس آن را در دانش یافتم.

۱۷٫ عبادت: شکی نیست که پس از علم و معرفت می بایست عبادت را به عنوان مهم ترین عامل برای سعادت و خوشبختی بشر دانست؛ چرا که انسان با علم و عمل است که خوشبختی را به دست می آورد. پس خود عبادت خداوند به عنوان یک مطلوب در دستور کار هر انسان مسلمان و مومنی است ولی سبب آن را می بایست در ورع و تقوا جست و جو کرد؛ چنان که امام صاد(ع) در این باره فرموده است: و طلبت العبادة فوجدتها فی الورع: و عبادت را جستجو نمودم، پس آن را در پرهیزکار یافتم .

۱۸٫ راحت و آسایش: دو اصل در خوشبختی عبارتند از آرامش و آسایش. این مولفه و عنصر دوم خوشبختی را می بایست در زهد و پارسایی جست و جو کرد؛‌نه در مال و ثروت و قدرت که بسیاری از مردم آن را عامل آسایش و ارامش خود می دانند. ازاین روست که امام صادق(ع) در این باره راهنمایی می کند و می فرماید: و طلبت الراحة، فوجوتها فی الزهد: و آسایش را جستجو نمودم، پس آن را در پارسایی یافتم.

۱۹٫ رفعت و برتری: هم چنین رفعت و برتری در میان خلق را نمی بایست در ثروت و قدرت جست و جو کرد یا با استکبار و تکبر فکر کرد که به بزرگی و برتری در میان مردم می توان دست یافت،‌بلکه این تواضع و فروتنی است که آدمی را در جامعه رفعت می بخشد و بالا می برد. امام (ع) می فرماید: و طلبت الرفعة، فوجدتها فی التواضع: برتری و بزرگواری را جستجو نمودم، پس آن را در فروتنی یافتم.

۲۰٫ عزت و سربلندی: انسان از ذلت و خواری گریزان و به عزت و سربلندی گرایش دارد. عزت را می بایست در صداقت و راستی گفتار و فعل جست و جو کرد؛ چنان که امام(ع) در این باره می فرماید: و طلبت العز، فوجدته فی الصدق: و عزت (ارجمندی) را جستجو نمودم، پس آن را در راستی و درستی یافتم.

۲۱٫ ذلت در برابر خدا: همان گونه که عزت در جامعه مطلوب است و انسان نسبت به ذلت گریزان است ولی تذلل و ذلت در برابر خداوند امری مطلوب است و انسان نمی بایست خود را به خداوندی که عزیز است عزیز بداند و دنبال عزت نسبت به خدا باشد؛‌چرا که چنین عملی عین استکبار و تکبر است که شایسته هیچ بشری نیست. پس اگر می خواهید در برابر خداوند تذلل و ذلت داشته باشید، آنرا با روزه داری به دست آورید؛ زیرا روزه نماد ذلت انسان در برابر خداوند است. امام (ع) می فرماید: و طلبت الذلة، فوجدتها فی الصوم: و نرمی و فروتنی را جستجو نمودم، پس آن را در روزه یافتم.

۲۲٫ ثروت و غنا: هر چند که غنای حقیقی در همان فقر ذاتی انسان است و انسان با این کار با اتصال به خداوند غنی به غنای واقعی می رسد ولی در همین زندگی روزانه و اقتصادی هم اگر بخواهد به غنا و ثروت برسد آن را نمی بایست در جمع آوری مال و منال بداند، بلکه غنای واقعی در قناعت است. امام (ع) می فرماید: و طلبت الغنی، فوجدته فی القناعة: و توانگری را جستجو نمودم، پس آن را در قناعت یافتم.

۲۳٫ انس: انسان از انس گرفته شده است. این بدان معناست که انسان همان طوری که با هر چیزی انس می گیرد و قابلیت تغییر بسیاری دارد همان اندازه به دیگران نیازمند است تا در سایه انس به ارامش برسد. انسان به جای آن که با دیگران خود را سرگرم کند بهتر است مانند حضرت موسی(ع) با خدا سرگرم کرده و با او انس بگیرد و یا مانند دیگر پیامبران الهی عزلت از دیگران را با انس با خدا همراه سازد.

شکی نیست که در راستای عزلت نشینی مثبت بهترین چیز همان است که با کلام خداوند مشحور باشد و با آن انس بگیرد؛ چنان که امام صادق(ع) می فرماید: و طلبت الانس، فوجدته فی قرائة القرآن: و انس و همدمی را جستجو نمودم، پس آن را در خواندن قرآن یافتم.

۲۴٫ همراهی و صحبت مردمان: حتی اگر کسی بخواهد با مردم مصاحبت داشته باشد می بایست راه آن بداند. برخلاف باور بسیاری که پول و ثروت و قدرت را مهم ترین عامل مصاحبت مردمان با خود می دانند، این خوشخویی است که مردم را به سوی انسان جلب و جذب می کند؛ چنان که خداوند بارها به این خلق عظیم پیامبر(ص) اشاره کرده و او را بدان ستوده است؛

چرا که عامل جلب و جذب مردمان به سوی آن حضرت(ع) مانند جلب زنبور به سوی گل ها و شهد و شیرینی بوده است.(آل عمران، ایه ۱۵۹ و ایات دیگر) امام صادق(ع) نیز بر اساس آموزه های قرآنی می فرماید: و طلبت صحبة الناس، فوجدتها فی حسن الخلق: و همراهی و گفتگوی با مردم را جستجو نمودم، پس آن را در خوشخویی یافتم.

۲۵٫ رضای الهی: خشنودی خداوند در زیادی عبادت نیست، بلکه احسان و نیکی به والدین است. از این روست که خداوند پس از بیان وجوب عبادت خود، دومین مساله را احسان به والدین معرفی می کند؛ زیرا خشنودی و رضایت الهی در احسان به والدین است.(بقره، ایه ۸۳؛ نساء، ایه ۳۶؛ انعام، آیه ۱۵۱) امام صادق(ع) همانند دیگر اصولی که از قرآن بیان کرده در این جا می فرماید: و طلبت رضی الله، فوجدته فی برالوالدین: و خوشنودی خدا تعالی را جستجو نمودم، پس آن را در نیکی به پدر و مادر یافتم.( مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۱۷۳ – ۱۷۴، ح ۱۳۸۱۰)