مواعظ لقمان حکیم (1)
يا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما أَصابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (لقمان: 17)
پسرم! نماز را برپا دار، و امر به معروف و نهى از منكر كن، و در برابر مصايبى كه به تو مى‏رسد شكيبا باش كه اين از كارهاى مهمّ است!

منظور از «عزم الامور» کارهایی است که نیازمند عزم جدی و تصمیم قطعی برای انجام آنهاست. کارهایی که باید با برنامه ریزی صحیح جایگاه محکمی در زندگی ما داشته باشد.
در آیه 186 سوره آل عمران، «صبر و تقوی» و در آیه 43 سوره شوری، «صبر و بخشیدن دیگران» و در آیه فوق، »صبر و امر و معروف و نهی از منکر» به عنوان «عزم الامور» معرفی شده است.
در هر سه مورد «صبر» وجود دارد. منتها در هر آیه یکی از مصادیق صبر که بسیار مهم است به عنوان نمونه ذکر شده است.
«تقوی» پرهیز کردن از خواسته های غلط دل و مواظبت بر فریب شیطان است که به شدت نیازمند تحمل کردن است. مدام از درونت چیزی تو را به سوی انجام کارهای زشت و یا ترک نمودن وظائفی که بر عهده توست تحریک می کند و تو باید در مقابل موجهای وسوسه گر مقاومت بکنی. مثل تندبادی که مدام بر درختی می وزد تا او را از ریشه درآورد و با خودش همراه سازد اما درخت مقاومت می کند.
همچنین بخشیدن دیگران و کینه آنها را به دل نگرفتن نیز نیازمند به صبر جدی است. چه بسیار از آدمها که از این صبر و تحمل برخوردار نیستند و لذا هیچ گاه راضی نمی شوند دیگران را ببخشند. سالهاست که با عده ای از خویشان و نزدیکانشان قهرند و انگار که اکر بخواهند با آنها ارتباط بر قرار کنند کوهی را می خواهند جابجا کنند. دلشان کوچک است. زود درونش توفانی می شود و خشمشان آشکار می گردد. صبر، انسان را دریا دل می کند.
اما امر به معروف و نهی از منکر نیز به سختی نیازمند به صبر و شکیبایی است. زیرا این کار سبب می شود تا انسان مجبور شود از بسیاری از منافعش بگذرد؛ با خیلی ها در بیافتد، از رفاقت و دوستی با خیلی ها چشم بپوشد. ممکن است کارش به زد و خورد بیانجامد. هرچند نباید در امر به معروف و نهی از منکر از غیر از زبان استفاده کرد ولی گاهی حوادث به نوعی پیش می رود که دیگر کنترل آنها در اختیار فرد نیست.
جهاد با دشمنان اسلام، مصداق بارز امر به معروف و نهی از منکر است. در هشت سال دفاع مقدس، رزمندگان اسلام خواسته ای جز این نداشتند که دشمنان، رو به «معروف» آورده و از «منکر» دور شوند. الان هم رزمندگان فلسطین و لبنان در همان راستا جانفشانی می کنند. خداوند بر صبر و تحملشان بیافزاید.
این که حضرت لقمان ابتداء به پسرش می گوید: «نماز را اقامه کن!» به این خاطر است که نماز می تواند کمکی بسیار شایان برای کارهای خوبی باشد که نیازمند صبر و شکیبایی است. قرآن در دو آیه 45 و 153 سوره بقره می فرماید: «از نماز و صبر کمک بگیرید». ابتداء می فرماید: «از نماز کمک بخواهید». و در آیه 128 سوره اعراف می فرماید: «از خداوند کمک بگیرید و صبر کنید». تدبر در این آیات ما را به این نکته می رساند که کمک از نماز، همان کمک از خداوند است. انسان وقتی نماز می خواند در واقع دارد از خداوند برای صبر کردن تا وقت نماز بعدی کمک می خواهد. خوب دقت کن!