جز پيامبران و معصومان (عليهم السلام ) بقيه مردم هر يك دچار گناهند؛ اما مردم در انجام گناه متفاوتند؛ به صورتى كه هر چه معرفت دينى بيشتر شود، كم تر خود را به گناه آلوده مى سازند؛ چرا كه خداوند بشر را آزاد آفريد و راه را نيز به او نشان داد و فرمود: انا هديناه السبيل اما شاكرا و اما كفورا ما راه را به او نشان داديم خواه شاكر باشد يا ناسپاس .
خداى مهربان براى انسان غرق در گناه ، راهى را به نام توبه باز كرده كه بندگانش ، اگر عصيان و نافرمانى كردند، از اين طريق ، راه بازگشت را پيدا كنند قرآن و روايات نسبت به باز بودن اين راه براى بندگان ، تكيه فراوانى كرده كه در اين بخش نمونه هايى از توبه و بازگشت ، به دليل بيدارى وجدان و نيز روش ها و راهكارهاى بيدار كردن وجدان خفته اشاره رفته است .
ارزش توبه از ديدگاه قرآنتوبه و بازگشت به خدا از نظر قرآن مجيد، آن قدر اهميت دارد و با ارزش ‍ است كه اين واژه مقدس در 90 آيه و در بيست و پنج سوره و در صيغه هاى گوناگونى در قرآن آمده است .
اين آيات در سوره بقره ، مائده ، انعام ، توبه ، هود، مريم ، طه ، فرقان ، مجادله ، مزمل ، نساء، آل عمران ، اعراف ، نحل ، نور، غافر، تحريم ، حجرات ، احزاب ، بروج ، شورى ، نصر و رعد آمده است . همين آيات فراوان كه گاهى به صورت امر و گاهى اخبار و گاهى به صورت جمع و به صيغه هاى ديگرى آمده است ، بهترين و روشن ترين دليل بر ارزش والاى اين راه مقدس ‍ است .
اگر خداوند بنده اش را دوست نمى داشت ، هرگز اين راه را بر او نمى گشود خداوند مى خواهد كه بندگان به ويژه جوانان با او قطع رابطه نكنند و اگر چنان چه گناهى كردند، فكر نكنند كه خداوند نيز با آن ها قطع رابطه كرده است ؛ چرا كه او مى فرمايد: لو علم المدبرون كيف اشتياقى بهم لماتوا شوقا اگر آن هايى كه از درگاه من روى برتافتند، مى دانستند كه چه قدر مشتاق آنانم ، از شوق جان مى سپردند.