فلسفه خواندن نماز در وقت هاى معيّن چيست؟

پاسخ: چند آيه قرآن به اوقات نماز اشاره دارد.برخى از اين آيات چنين است: (فَسُبحانَ اللّهِ حينَ تُمسونَ وحينَ تُصبِحون؛ ولَهُ الحَمدُ فِى السَّماواتِ و الاَرضِ و عَشيّاً و حينَ تُظهِرون؛[20]پس خدا را تسبيح گوييد آن گاه كه به عصر درمى آييد و آن گاه كه به بامداد در مى شويد و حمد وستايش مخصوص او است در آسمان ها و زمين و شامگاهان و هنگامى كه ظهر مى كنيد.)؛ (اَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلوكِ الشَّمسِ اِلى غَسَقِ الَّيلِ و قُرآنَ الفَجرِ اِنَّ قُرآنَ الفَجرِ كانَ مَشهوداً؛[21]نماز را از زوال خورشيد تا نهايت تاريكى شب [نيمه شب ] بر پا دار و [هم چنين ]قرآن فجر [نماز صبح] را، چرا كه نماز صبح [مقرون با] حضور فرشتگان است.)[22]تقسيم شدن هفده ركعت، از نمازهاى واجب شبانه روزى به وقت هاى معيّن، مى تواند چند علت داشته باشد:

الف) يادآورى و توجه به خدا در طول شبانه روز

انسان در زندگى اين جهان با توجه به «عوامل غافل كننده» به يادآورى نياز دارد كه در فاصله هاى زمانى معين، خدا و رستاخيز و هدف آفرينش را به ياد آورد و خود را ازغرق شدن در گرداب غفلت و بى خبرى حفظ كند. نماز مهم ترين نقش را در توجّه انسان به خدا دارد، چنان كه قرآن در اين باره مى فرمايد: (و اَقِمِ الصَّلوةَ لِذِكرى؛[23]و به ياد من نماز برپا دار.) از اين رو، ذات اقدس الهى نماز را در وقت هاى معيّن واجب فرموده است: 1. اول صبح، انسان هنگامى كه از خواب بلند مى شود، پيش از هر چيز بايد سراغ نماز رود، قلب و جان خود را با ياد خدا صفا دهد، از او نيرو و كمك بگيرد و خود را براى سعى و تلاش همراه با پاكى و راستى آماده سازد. 2. وسط روز، هنگامى كه انسان غرق كارهاى روزانه مى شود و چه بسا ميان او و ياد خدا فاصله ايجاد شود، دوباره با نماز خدا را به ياد مى آورد و اگر بر اثر غفلت، گرد و غبارى بر قلب او نشسته آن را شستوشو مى دهد. 3. در انتهاى روز، هنگامى كه انسان مى خواهد دست از فعاليت روزانه بردارد، بار ديگر با نماز و توجّه به خدا، روح خود را صفا مى بخشد. در روايات، سفارش فراوان به خواندن نماز در اول وقت شده است. على(عليه السلام)مى فرمايد: هيچ عملى محبوب تر نزد خدا از نماز نيست، در وقت نماز چيزى از امور دنيا شما را مشغول نسازد؛ زيرا خدا اقوامى را كه از نماز غافلند سرزنش كرده است، در آن جا كه مى فرمايد: (فَوَيلٌ لِلمُصَلّين؛ اَلَّذينَ هُم عَن صَلاتِهِم ساهون؛[24]پس واى بر نمازگزارانى كه از نمازشان غافلند.)