در این سوره، در كنار مطرح شدن جنگ بدر، به طور ظریفى ویژگى‏هاى سپاه حقّ در مقابل سپاه باطل نیز بیان شده است. همچنین درسهایى از تاریخ پیامبر اسلام و چگونگى رفتار آن حضرت با مسلمانان و مسائلى همچون انفال، بیت المال، احكام جهاد، غنائم، اسیران و خمس و چگونگى تقسیم آن، ماجراى هجرت و لیله المبیت، صفات مؤمنان واقعى، جلوگیرى از اختلاف و تفرقه و...بیان شده است.
امام صادق(علیه السلام) به شاگرد خود مفضّل فرمود: اگر میان دو نفر از طرفداران ما نزاعى پیش آمد، از مال من خرج كن و میان آنان آشتى بده.
پاداش آشتی بین مردم
یَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَیْنِكُمْ وَ أَطیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنینَ (1)
[اى پیامبر،] از تو در باره غنایم جنگى مى‏پرسند. بگو: «غنایم جنگى اختصاص به خدا و فرستاده [او] دارد. پس از خدا پروا دارید و با یكدیگر سازش نمایید، و اگر ایمان دارید از خدا و پیامبرش اطاعت كنید.
«الْأَنْفالِ» جمع «نفل»، به معناى زیاده و عطیّه است. همانطور كه به زیادتر از نمازهاى واجب، «نافله» گفته مى‏شود و عطاى فرزند به حضرت ابراهیم «نافله» به حساب آمده است. «وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ نافِلَه» (انبیاء، 72) در روایات و كتب فقهى، منابع طبیعى و ثروت‏هاى عمومى، غنائم جنگى، اموال بى‏صاحب مثل زمینى كه صاحبش آن را رها كرده و اموال مردگان بى‏وارث، جنگل‏ها، درّه‏ها، نیزارها، زمین‏هاى موات، معادن و ... همه از انفال محسوب شده‏اند.(تفسیر نور الثقلین بحارالانوار، ج 93، ص 205 و كافى، ج 1، ص 539)
چون قبل از اسلام، نحوه‏ى توزیع غنائم بر اساس تبعیضات بود، پس از جنگ بدر كه‏ اوّلین جنگ مسلمانان و همراه با غنائم بسیار بود، در اینكه غنائم را چه باید كرد و به چه كسانى مى‏رسد و چه كسانى اولویّت دارند، نظرهاى مختلفى وجود داشت. سرانجام با سؤال و درخواست مردم از پیامبر اكرم(صلى الله علیه و آله)، آن حضرت شخصاً به تقسیم غنائم پرداخت و بطور عادلانه و یكسان میان مردم تقسیم كرد تا تبعیضات موهوم دوره‏ى جاهلى را از میان برداشته و از مستضعفان حمایت كند، هر چند برخى، از این برابرى رنجیدند. (تفسیر نمونه فروغ ابدیّت، ج 1، ص 423)
امام صادق(علیه السلام) فرمود: سهم خداوند از انفال، زیر نظر رسول خدا(صلى اللَّه علیه و آله) مصرف مى‏شود. (تفسیر نمونه)
مراد از تقوا در اینجا اداى واجبات مالى و عدم تجاوز به اموال دولتى است كه از آن خدا و رسول اوست، و نیز التزام وحدت و مخالفت نورزیدن در امور است زیرا هر گروهى مى‏خواهد سهم بیشترى از اموال دولتى نصیبش گردد، به همین دلیل خداوند به اصلاح روابط اجتماعى فرمان داده است كه مى‏فرماید: وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَیْنِكُمْ و با یكدیگر به آشتى زندگی كنید.» این اصلاح ذات البین زمانى به كمال مى‏رسد كه عوامل فساد آن از میان برده شود.
در روایات، پاداش اصلاح و آشتى میان مردم، از یك سال نماز و روزه‏ى مستحبّى هم بیشتر ذكر شده است. (تفسیر أطیب البیان.)
امام صادق(علیه السلام) به شاگرد خود مفضّل فرمود: اگر میان دو نفر از طرفداران ما نزاعى پیش آمد، از مال من خرج كن و میان آنان آشتى بده. (كافى، ج 2، ص 209)
در اسلام، تقویت و تحكیم پیوندها و از میان بردن اسباب تفرقه و نفاق به قدرى اهمیّت دارد كه در بعضى مراحل نه تنها اصلاح ذات البین واجب است، بلكه از بیت المال نیز مى‏توان براى آن استفاده كرد.(تفسیر نمونه)
«الْأَنْفالِ» جمع «نفل»، به معناى زیاده و عطیّه است. همانطور كه به زیادتر از نمازهاى واجب، «نافله» گفته مى‏شود و عطاى فرزند به حضرت ابراهیم «نافله» به حساب آمده است. «وَ وَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ نافِلَه»